Κλινική Μελέτη VagusSx – Χειρουργική Αντιμετώπιση του Σακχαρώδη Διαβήτη Τύπου 2

/in /by

Η Ενδοκρινολογική Μονάδα του Πανεπιστημίου Αθηνών, σε συνεργασία με την Α΄ Προπαιδευτική Χειρουργική Κλινική του ΕΚΠΑ ↗, πραγματοποιούν την κλινική μελέτη VagusSx, η οποία διεξάγεται στο Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Αθηνών.

Η μελέτη απευθύνεται σε άτομα με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 και διερευνά τον ρόλο του πνευμονογαστρικού νεύρου και της επικοινωνίας εντέρου–εγκεφάλου στη ρύθμιση του μεταβολισμού της γλυκόζης, αξιολογώντας μια νέα χειρουργική προσέγγιση με στόχο την επίτευξη ύφεσης της νόσου.

Επιστημονικοί Υπεύθυνοι Μελέτης VagusSx

  • Καθηγητής Δημήτριος Θεοδώρου
  • Καθηγητής Γεώργιος Π. Χρούσος

Κύρια Επιστημονική Ερευνήτρια  Μελέτη VagusSx

  • Αθηνά Ν. Καπράλου, MD, PhD

Περισσότερες πληροφορίες

Ενημερωθείτε για την κλινική μελέτη για τη χειρουργική αντιμετώπιση του σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 ↗ και τις προϋποθέσεις συμμετοχής.

Περισσότερες πληροφορίες για τη μελέτη και τη δυνατότητα συμμετοχής στην ιστοσελίδα Diabetes Surgery ↗.

Τα γονίδια της μακροζωίας: τι μας διδάσκουν οι νυχτερίδες και άλλα θηλαστικά

/in /by

Η υγιής μακροβιότητα ίσως εξαρτάται λιγότερο από την αδιάκοπη επιδιόρθωση και περισσότερο από τη σοφή διαχείριση της βλάβης

Γεώργιος Π. Χρούσος*

Στη συλλογική μας φαντασία η νυχτερίδα ανήκει στη νύχτα και στους μύθους. Για τη σύγχρονη βιολογία, όμως, είναι ένα μικρό εξελικτικό θαύμα. Πετά κάθε νύχτα με τεράστια ενεργειακή δαπάνη, φιλοξενεί πολλούς ιούς χωρίς συνήθως να νοσεί σοβαρά και, παρ’ όλα αυτά, ορισμένα είδη ζουν επί δεκαετίες. Μια νυχτερίδα Myotis brandtii έχει φθάσει τουλάχιστον τα 42 χρόνια — επίδοση σχεδόν αδιανόητη για ένα τόσο μικρό θηλαστικό.

Νέα μελέτη στο Nature εξέτασε σχεδόν πλήρη γονιδιώματα και κύτταρα οκτώ συγγενικών ειδών Myotis. Οι ερευνητές βρήκαν ότι η μακροζωία συνδέεται με εξελικτικές αλλαγές σε μονοπάτια που αφορούν τον καρκίνο και τις σχέσεις του οργανισμού με τους ιούς. Στα μακροβιότερα είδη διακρινόταν ισχυρότερη επιλογή μηχανισμών αντιϊκής και αντικαρκινικής προστασίας και στοχευμένης ανοσιακής άμυνας. Το πιο ενδιαφέρον εύρημα εμφανίστηκε όταν κύτταρα νυχτερίδων εκτέθηκαν σε παράγοντα που βλάπτει το DNA. Θα περιμέναμε τα κύτταρα των μακρόβιων ειδών να επιδιορθώνουν εντατικότερα κάθε βλάβη. Στο μακρόβιο Myotis lucifugus, όμως, η σοβαρή βλάβη προκάλεσε εντονότερη απόπτωση, δηλαδή τα κύτταρά του είχαν χαμηλό ουδό για προγραμματισμένο κυτταρικό θάνατο. Το κύτταρο δεν προσπαθούσε να επιβιώσει με κάθε τίμημα. Αυτοκαταστρεφόταν πριν συσσωρεύσει επικίνδυνες μεταλλάξεις και εξελιχθεί σε καρκινικό. Η φύση φαίνεται να γνωρίζει ότι η μακροζωία χρειάζεται όχι μόνο διάσωση, αλλά και έγκαιρη απομάκρυνση όσων δεν μπορούν πλέον να σωθούν.

Η μεγάλη ζωή, επομένως, δεν φαίνεται να είναι απλώς ζήτημα αποτελεσματικότερης «συντήρησης» του σώματος. Είναι προϊόν μιας ευφυούς βιολογικής διακυβέρνησης. Η νυχτερίδα φαίνεται να συνδυάζει αντιϊκή και αντικαρκινική άμυνα, επιλεκτική απόπτωση, και ανοσολογική αυτοσυγκράτηση. Η σύγκριση με άλλα μακρόβια θηλαστικά δείχνει ότι η εξέλιξη βρήκε διαφορετικές λύσεις για μακρότερο βίο. Ο ελέφαντας, με τον τεράστιο αριθμό των κυττάρων του, διαθέτει πολλά αντίγραφα και παράγωγα του ογκοκατασταλτικού TP53, ενώ έχει επανενεργοποιήσει το γονίδιο LIF6. Το πρώτο εμποδίζει την καρκινογένεση, ενώ και τα δύο οδηγούν στον ομαλό κυτταρικό θάνατο όταν ένα κύτταρο αντιμετωπίζει σημαντικό στρες, αποτρέποντας έτσι στην εξαλλαγή του σε καρκίνο. Δηλαδή, όταν ανιχνεύεται σοβαρή βλάβη, το επικίνδυνο κύτταρο οδηγείται ευκολότερα σε απόπτωση. Η φάλαινα της Γροιλανδίας, που μπορεί να ξεπεράσει τα διακόσια χρόνια, επενδύει περισσότερο στην ακριβή επιδιόρθωση του DNA.

Στα παραπάνω φαινόμενα βρίσκεται ένα βαθύτερο μάθημα ομοιόστασης και αλλόστασης. Η ζωή δεν διατηρείται επειδή μένει αμετάβλητη, αλλά επειδή προσαρμόζεται. Μπροστά σε κάθε στρεσογόνο πρόκληση, το κύτταρο πρέπει να αποφασίσει: θα επισκευάσει τη βλάβη, θα αλλάξει προσωρινά τη λειτουργία του ή θα αποσυρθεί; Όταν η απάντηση είναι έγκαιρη και αναλογική, η αλλόσταση αποκαθιστά τη λειτουργική ισορροπία. Όταν γίνεται χρόνια, υπερβολική ή ανεπαρκής, οδηγεί στην κακόσταση, δηλαδή στη δυσπροσαρμογή που τροφοδοτεί φλεγμονή, κυτταρική γήρανση, καρκίνο και εκφυλιστικά νοσήματα.

Οι νυχτερίδες φαίνεται να ισορροπούν με ακρίβεια ανάμεσα στην ισχυρή αντιϊκή και αντικαρκινική άμυνα και στον περιορισμό της φλεγμονής. Αυτό είναι σημαντικό για τον άνθρωπο, επειδή η χρόνια χαμηλού βαθμού φλεγμονή – το λεγόμενο inflammaging – αποτελεί βασικό γνώρισμα της γήρανσης. Με την πάροδο του χρόνου, η άμυνά μας εξασθενεί εκεί όπου χρειάζεται, αλλά παραμένει ενεργοποιημένη εκεί όπου βλάπτει. Έτσι αυξάνονται μαζί οι λοιμώξεις, η αυτοανοσία, οι καρδιομεταβολικές παθήσεις και ο καρκίνος. Το μάθημα της νυχτερίδας δεν είναι ότι χρειαζόμαστε ισχυρότερο ανοσιακό σύστημα, αλλά καλύτερα ρυθμισμένο: αποφασιστικό απέναντι στον κίνδυνο και φειδωλό απέναντι στους ίδιους μας τους ιστούς.

Η μελέτη έδειξε ακόμη επικάλυψη ανάμεσα στα γονίδια της μακροζωίας και σε εκείνα που ρυθμίζουν τις αλληλεπιδράσεις με ιούς. Στις νυχτερίδες ξεχωρίζουν προσαρμογές απέναντι σε DNA ιούς, ενώ στους ανθρώπους και στα άλλα πρωτεύοντα συχνότερα αφορούν RNA ιούς. Οι διαφορές αυτές μπορούν να φωτίσουν τις σχέσεις ξενιστή και ιού, καθώς και τον κίνδυνο ζωονόσων. Έτσι, η έρευνα της μακροζωίας συναντά τη λοιμωξιολογία, την ανοσολογία και την οικολογική υγεία.

Χρειάζεται, βεβαίως, επιστημονική αυτοσυγκράτηση. Τα ευρήματα σε οκτώ είδη νυχτερίδων, ακόμη και με πειράματα σε κύτταρα, δεν αποτελούν θεραπεία της ανθρώπινης γήρανσης. Ένας μηχανισμός μπορεί να προστατεύει σε ένα πλαίσιο και σε άλλο να προκαλεί αυτοανοσία ή ιστική βλάβη. Ούτε μπορούμε να μεταφέρουμε αυτούσιες στον άνθρωπο προσαρμογές που εξελίχθηκαν επί εκατομμύρια χρόνια μαζί με την πτήση, τον μεταβολισμό και την οικολογία των νυχτερίδων. Η συγκριτική γονιδιωματική αποκαλύπτει αρχές και πιθανούς θεραπευτικούς στόχους, όχι συνταγές αθανασίας.

Η προοπτική, ωστόσο, είναι συναρπαστική. Αν κατανοήσουμε πώς οι νυχτερίδες περιορίζουν τη βλαπτική φλεγμονή, εξουδετερώνουν ιούς και απομακρύνουν επικίνδυνα κύτταρα χωρίς να εξαντλούν την αναγεννητική τους ικανότητα, ίσως αναπτύξουμε νέες παρεμβάσεις κατά του καρκίνου, των λοιμώξεων και της ανοσολογικής γήρανσης. Οι μηχανισμοί αυτοί θα μπορούσαν να καθοδηγήσουν φάρμακα που δεν ενισχύουν απλώς μια άμυνα, αλλά αποκαθιστούν τη σωστή ένταση και διάρκειά της. Θα μπορούσαν επίσης να βοηθήσουν στην αναγνώριση ανθρώπων των οποίων η κυτταρική απόκριση στη βλάβη έχει εκτροχιαστεί πολύ πριν εμφανιστεί νόσος. Στόχος δεν είναι απλώς περισσότερα χρόνια, αλλά περισσότερα χρόνια υγείας, αυτονομίας και δημιουργικότητας.

Η φύση πραγματοποιεί εδώ και εκατομμύρια χρόνια τα δικά της πειράματα. Οι νυχτερίδες με την κυτταρική εκκαθάριση και την ανοσολογική ρύθμιση, οι ελέφαντες με την αυξημένη ετοιμότητα απόπτωσης και οι φάλαινες με την πιστή επιδιόρθωση του DNA έλυσαν με διαφορετικούς τρόπους το ίδιο πρόβλημα. Δεν υπάρχει ένα μοναδικό «γονίδιο της μακροζωίας», αλλά ένα δίκτυο αποφάσεων: πότε χρειάζεται άμυνα, πότε επιδιόρθωση, πότε σιωπή και πότε αποχώρηση. Η μεγάλη διάρκεια της ζωής γεννιέται τελικά από τη σοφή οικονομία της ζωής.

*Γεώργιος Π. Χρούσος, ακαδημαϊκός, ομότιμος καθηγητής Παιδιατρικής και Ενδοκρινολογίας, επικεφαλής στην έδρα της UNESCO Εφηβικής Υγείας και Ιατρικής, ΕΚΠΑ, πρόεδρος στο Ελληνικό Ινστιτούτο Pasteur

ΠΗΓΗ: Το Βήμα Science. 11.10.2026

Υγεία για Όλους: Προληπτικές εξετάσεις για 156 κατοίκους των Οινουσσών

/in /by

Ιατρική παρέμβαση με στόχο την πρόληψη και την προαγωγή της υγείας των κατοίκων του Δήμου Οινουσσών πραγματοποιήθηκε στις 11 Οκτωβρίου 2026, στο Περιφερειακό Πολυδύναμο Ιατρείο (Π.Π.Ι.) Οινουσσών, με πρωτοβουλία της Εταιρείας Πρόληψης και Προαγωγής Υγείας Υγεία για Όλους.

Στο πλαίσιο της δράσης πραγματοποιήθηκαν προληπτικές εξετάσεις σε 156 ενήλικες, εφήβους και παιδιά, με τη συμμετοχή ιατρών από διαφορετικές ειδικότητες και τη συνδρομή φορέων και υγειονομικών δομών.

Η ιατρική παρέμβαση υλοποιήθηκε σε συνεργασία με τη 2η Υγειονομική Περιφέρεια (Υ.ΠΕ.), τον Δήμο Οινουσσών, τον Ιατρικό Σύλλογο Χίου, τη Νευρολογική Κλινική του ΕΚΠΑ στο Νοσοκομείο «Αιγινήτειο», την Καρδιολογική Κλινική του Γενικού Νοσοκομείου Νίκαιας, την Παιδιατρική Κλινική του Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου Παίδων Πεντέλης, την Ουρολογική Κλινική του Πανεπιστημιακού Γενικού Νοσοκομείου «Αττικόν», το Ενδοκρινολογικό Τμήμα του ΕΚΠΑ, το Κέντρο Υγείας Χίου και το Π.Π.Ι. Οινουσσών.

Οι ειδικότητες και οι εξετάσεις

Κατά τη διάρκεια της δράσης πραγματοποιήθηκαν εξετάσεις σε πέντε βασικούς τομείς της ιατρικής, καθώς και ωτορινολαρυγγολογικός έλεγχος, με τη χρήση φορητού εξοπλισμού όπου προβλεπόταν.

Ειδικότερα:

  • Καρδιολογικός έλεγχος: Πραγματοποιήθηκε με τη χρήση φορητού ηλεκτροκαρδιογράφου και υπερηχογράφου και εξετάστηκαν 49 ενήλικες, έφηβοι και παιδιά.
  • Νευρολογική – νευροψυχιατρική εκτίμηση: Εξετάστηκαν 16 ενήλικες.
  • Ουρολογικός έλεγχος: Με τη χρήση φορητού υπερηχογράφου εξετάστηκαν 15 ενήλικες.
  • Διαβητολογικός – ενδοκρινολογικός έλεγχος: Με τη χρήση φορητού υπερηχογράφου εξετάστηκαν 25 ενήλικες και έφηβοι.
  • Αγγειολογικός – φλεβολογικός έλεγχος: Εξετάστηκαν 26 ενήλικες.
  • Ωτορινολαρυγγολογικός έλεγχος: Με τη χρήση ακουογράφου εξετάστηκαν 25 ενήλικες και παιδιά.

Η συγκεκριμένη ιατρική παρέμβαση έδωσε τη δυνατότητα σε κατοίκους των Οινουσσών, συμπεριλαμβανομένων παιδιών και εφήβων, να υποβληθούν σε προληπτικές εξετάσεις διαφορετικών ειδικοτήτων στον τόπο διαμονής τους, με τη συνεργασία νοσοκομειακών κλινικών, υγειονομικών φορέων και τοπικών δομών υγείας.

Υγεία για Όλους: Προληπτικές Ιατρικές Εξετάσεις στη Δημοτική Ενότητα Θηρασίας στις 25 και 26 Ιουλίου

/in /by

Η Εταιρεία Πρόληψης και Προαγωγής Υγείας, Υγεία για Όλους, σε συνεργασία με τη 2η Υγειονομική Περιφέρεια (Υ.ΠΕ.), το Περιφερειακό Πολυδύναμο Ιατρείο (Π.Π.Ι.) Θηρασίας και κορυφαίες πανεπιστημιακές και νοσοκομειακές μονάδες της χώρας, διοργανώνει διήμερη Ιατρική Παρέμβαση Προληπτικών Εξετάσεων για τους κατοίκους της Δημοτικής Ενότητας Θηρασίας του Δήμου Θήρας.

Η δράση θα πραγματοποιηθεί στις 25 και 26 Ιουλίου 2026 στο Π.Π.Ι. Θηρασίας, με στόχο την πρόληψη, την έγκαιρη διάγνωση και την προαγωγή της υγείας των κατοίκων της περιοχής, προσφέροντας δωρεάν εξειδικευμένες ιατρικές υπηρεσίες.

Στην πρωτοβουλία συμμετέχουν η Νευρολογική Κλινική του Νοσοκομείου ΕΚΠΑ «Αιγινήτειο», η Οφθαλμολογική Κλινική του Γενικού Νοσοκομείου Πατρών «Ο Άγιος Ανδρέας», το Ενδοκρινολογικό Τμήμα του ΕΚΠΑ, το Θεραπευτήριο Doctors Hospital, καθώς και το Π.Π.Ι. Θηρασίας.

Κατά τη διάρκεια της διήμερης δράσης θα πραγματοποιηθούν:

  • Καρδιολογικός έλεγχος με χρήση φορητού ηλεκτροκαρδιογράφου και υπερηχογράφου.
  • Νευρολογική και νευροψυχιατρική εκτίμηση.
  • Ενδοκρινολογικός και διαβητολογικός έλεγχος με χρήση φορητού υπερηχογράφου.
  • Πλήρης οφθαλμολογικός έλεγχος.
  • Παιδιατρική κλινική εξέταση.

Η συγκεκριμένη πρωτοβουλία αποτελεί μια σημαντική παρέμβαση για την ενίσχυση της πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας στις νησιωτικές περιοχές, προσφέροντας στους κατοίκους πρόσβαση σε εξειδικευμένες προληπτικές εξετάσεις χωρίς την ανάγκη μετακίνησης εκτός του νησιού.

Καύσωνες: Το νέο πρόσωπο του ψυχοσωματικού δυσ-στρες

/in /by

Καύσωνες: Το νέο πρόσωπο του ψυχοσωματικού δυσ-στρες

Γεώργιος Π. Χρούσος*

Η ανθρωπότητα έμαθε να φοβάται τις καταιγίδες, τους σεισμούς και τις πλημμύρες. Ο καύσωνας, όμως, είναι διαφορετικός. Δεν καταστρέφει κτίρια ούτε αφήνει πίσω του εικόνες θεαματικής καταστροφής. Εισέρχεται αθόρυβα στα σπίτια μας, στον ύπνο μας, στον εγκέφαλό μας και τελικά σε κάθε κύτταρο του οργανισμού μας. Είναι ίσως η χαρακτηριστικότερη μορφή του νέου περιβαλλοντικού στρες που συνοδεύει την εποχή της κλιματικής αλλαγής.

Ο άνθρωπος εξελίχθηκε επί εκατομμύρια χρόνια σε ένα σχετικά σταθερό θερμικό περιβάλλον. Η βιολογία μας σχεδιάστηκε ώστε να διατηρεί τη θερμοκρασία του πυρήνα του σώματος κοντά στους 37°C. Όταν όμως η εξωτερική θερμοκρασία πλησιάζει ή υπερβαίνει τα φυσιολογικά όρια αποβολής θερμότητας, ιδιαίτερα όταν συνδυάζεται με υψηλή υγρασία, διεγείρεται το σύστημα του στρες και ενεργοποιείται ένας γιγαντιαίος μηχανισμός επιβίωσης. Η καρδιά εργάζεται εντατικότερα. Τα αγγεία διαστέλλονται. Ο ιδρώτας αυξάνεται. Το νερό και οι ηλεκτρολύτες χάνονται. Η κορτιζόλη, οι κατεχολαμίνες και οι φλεγμονώδεις ουσίες αυξάνονται. Με άλλα λόγια, ολόκληρος ο οργανισμός εισέρχεται σε κατάσταση παρατεταμένου βιολογικού συναγερμού. Αυτό ακριβώς ορίζουμε ως στρες: την διαταραχή της ομοιόστασης και την προσπάθεια του οργανισμού να προσαρμοστεί.

Για λίγες ώρες, αυτή η αντίδραση σώζει ζωές. Όταν όμως επαναλαμβάνεται επί ημέρες, εβδομάδες και κάθε καλοκαίρι ολοένα συχνότερα, μετατρέπεται σε χρόνιο στρες και παράγει αυτό που έχουμε ονομάσει βλαπτική ομοιόσταση ή κακόσταση και κακοστατικό φορτίο (cacostatic load): τη συσσωρευμένη φθορά που αφήνει κάθε συνεχής προσπάθεια διατήρησης της ισορροπίας.

Ο εγκέφαλος είναι ίσως το πιο ευάλωτο όργανο. Οι νευρώνες λειτουργούν άριστα μέσα σε ένα στενό θερμοκρασιακό παράθυρο. Ακόμη και μικρές αποκλίσεις αρκούν για να διαταράξουν τη λειτουργία των νευρωνικών κυκλωμάτων. Στους καύσωνες, η σκέψη επιβραδύνεται. Η προσοχή μειώνεται. Η λήψη αποφάσεων γίνεται δυσκολότερη. Η μνήμη εξασθενεί. Μεγάλες πρόσφατες μελέτες δείχνουν ότι τις ημέρες έντονου καύσωνα μειώνονται ακόμη και οι επιδόσεις των μαθητών στα μαθηματικά, ενώ αυξάνονται τα εργατικά ατυχήματα, τα τροχαία συμβάντα και οι εκρήξεις επιθετικότητας. Ο προμετωπιαίος φλοιός, το εξελικτικά νεότερο τμήμα του εγκεφάλου που ελέγχει τη λογική, τον αυτοέλεγχο και τον προγραμματισμό, φαίνεται να υπολειτουργεί, ενώ κυριαρχούν τα αρχαιότερα κυκλώματα του εγκεφάλου που εξυπηρετούν την πάλη, τη φυγή και το πάγωμα. Δεν είναι τυχαίο ότι κατά τους καύσωνες αυξάνονται η ευερεθιστότητα, οι συγκρούσεις, ακόμη και η βία.

Η ζέστη όμως δεν δρα μόνη της. Η ατμοσφαιρική ρύπανση και η θερμότητα φαίνεται ότι συνεργάζονται με τρόπο ιδιαίτερα επικίνδυνο. Νεότερες εργασίες υποστηρίζουν ότι οι υψηλές θερμοκρασίες αυξάνουν τη διαπερατότητα του αιματοεγκεφαλικού φραγμού, επιτρέποντας σε μικροσωματίδια και άλλους ρύπους να διεισδύουν ευκολότερα στον εγκέφαλο. Το αποτέλεσμα μπορεί να είναι επιτάχυνση της νευροεκφύλισης και αυξημένος κίνδυνος άνοιας και νόσου Parkinson, ιδιαίτερα στους ηλικιωμένους αλλά και στα παιδιά, των οποίων ο εγκέφαλος εξακολουθεί να αναπτύσσεται. Ταυτόχρονα, οι θερμές νύχτες στερούν από τον εγκέφαλο το σημαντικότερο εργαλείο αποκατάστασής του: τον ποιοτικό ύπνο. Κατά τη διάρκεια του ύπνου ο εγκέφαλος αναδιοργανώνει τα νευρωνικά του δίκτυα, απομακρύνει μεταβολικά κατάλοιπα και εδραιώνει τη μνήμη. Όταν ο ύπνος διαταράσσεται επί εβδομάδες, η γνωστική έκπτωση γίνεται σωρευτική και η ανθεκτικότητα στο στρες μειώνεται ακόμη περισσότερο.

Οι συνέπειες όμως δεν περιορίζονται στον εγκέφαλο. Η επαναλαμβανόμενη αφυδάτωση επιβαρύνει τους νεφρούς. Η συνεχής αύξηση του καρδιακού έργου καταπονεί και το καρδιαγγειακό σύστημα. Η χρόνια ενεργοποίηση του συστήματος του στρες ευνοεί τη φλεγμονή, τη μεταβολική δυσλειτουργία και την επιταχυνόμενη βιολογική γήρανση.

Η Ιατρική αρχίζει ήδη να αναζητά το «βιολογικό αποτύπωμα» της θερμικής καταπόνησης. Βιοδείκτες νεφρικής βλάβης, δείκτες φλεγμονής, πρωτεωμικές και επιγενετικές υπογραφές, σε συνδυασμό με τεχνητή νοημοσύνη, ίσως σύντομα επιτρέψουν τον υπολογισμό ενός εξατομικευμένου δείκτη θερμικού κινδύνου. Η προληπτική Ιατρική μετακινείται από τη θεραπεία της θερμοπληξίας στην πρόβλεψη της σωρευτικής βλάβης.

Οι καύσωνες αποτελούν πλέον και κοινωνικό στρεσογόνο παράγοντα. Επιβαρύνουν την οικονομία, μειώνουν την παραγωγικότητα, αυξάνουν την ενεργειακή κατανάλωση και διευρύνουν τις κοινωνικές ανισότητες. Εκείνοι που διαθέτουν τα λιγότερα μέσα προστασίας —οι ηλικιωμένοι που ζουν μόνοι, οι οικονομικά ασθενέστεροι, οι εργάτες υπαίθρου— πληρώνουν το μεγαλύτερο τίμημα.

Είναι, συνεπώς, μεγάλο λάθος να εξακολουθούμε να αντιμετωπίζουμε τον καύσωνα ως ένα μεμονωμένο μετεωρολογικό γεγονός. Δεν είναι. Είναι μια εξελικτική πρόκληση. Ένα νέο περιβάλλον στο οποίο η ανθρώπινη βιολογία καλείται να προσαρμοστεί πολύ ταχύτερα από όσο της επιτρέπει η ίδια η φύση της. Ο πολιτισμός μας πάντοτε προόδευε όταν κατανοούσε τους νέους κινδύνους πριν αυτοί γίνουν καταστροφές. Η απάντηση δεν μπορεί να είναι μόνο περισσότερα κλιματιστικά. Χρειαζόμαστε πόλεις με δέντρα και σκιά, ψυχρότερα υλικά, καθαρότερο αέρα, έγκαιρα συστήματα προειδοποίησης και μια νέα κουλτούρα πρόληψης.

Διότι ο μεγαλύτερος κίνδυνος του καύσωνα δεν είναι η δυσφορία που αισθανόμαστε σήμερα. Είναι η αθόρυβη βιολογική φθορά που εγκαθίσταται μέσα μας και γίνεται ορατή χρόνια αργότερα. Και αυτή είναι, ίσως, η πιο χαρακτηριστική έκφραση του στρες του 21ου αιώνα: ενός στρες που δεν ακούγεται, δεν φαίνεται, αλλά αναδιαμορφώνει αργά και επίμονα τον άνθρωπο.

*Γεώργιος Π. Χρούσος, ακαδημαϊκός, ομότιμος καθηγητής Παιδιατρικής και Ενδοκρινολογίας, επικεφαλής στην έδρα της UNESCO Εφηβικής Υγείας και Ιατρικής, ΕΚΠΑ, πρόεδρος στο Ελληνικό Ινστιτούτο Pasteur

Βραβείο στο πρόγραμμα “Υγεία για ‘Ολους” από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό “European Pris, Award 2025”

/in /by

Το πρόγραμμα “Υγεία για ‘Ολους” βραβεύτηκε από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό “European Pris, Award 2025” για τις Ιατρικές Παρεμβάσεις προληπτικών εξετάσεων στους Κρατούμενους του Καταστήματος Κρατουμένων Κέρκυρας.

“Η πρόσβαση στην Υγεία δεν είναι προνόμιο των λίγων, αλλά δικαίωμα των πολλών”

Το πρόγραμμα “Υγεία για Όλους σε εννέα χρόνια, έχει πραγματοποιήσει:

  • Kλινική παιδιατρική εξέταση – Εμβολιασμός 21.681 παιδιών – με 31. 293 εμβόλια.
  • Γυναικολογική εξέταση, Pap – test και διακολπικός υπέρηχος, σε 1.898 γυναίκες.
  • Παθολογικός – Διαβητολογικός, Kαρδιολογικός, Eνδοκρινολογικός, Ωτορ/κός, Πνευμονολογικός,
  • Οφθαλμολογικός, Δερματολογικός, Νευρολογικός, Ουρολογικός έλεγχος,σε 13.873 ενήλικες, εφήβους, παιδιά και βρέφη.
  • Ιατρική Εξέταση – Εμβολιασμός κατά της Ηπατίτιδας Β΄, σε 1.233 Κρατούμενους των φυλακών.

Ο Διευθυντής της Μονάδας μας, Καθηγητής Γεώργιος Χρούσος, στην παγκόσμια ελίτ των κορυφαίων ερευνητών

/in , /by

Με ιδιαίτερη περηφάνια και συγκίνηση, η Ενδοκρινολογική Μονάδα της Θεραπευτικής Κλινικής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών (ΕΚΠΑ) υποδέχεται τη νέα διεθνή διάκριση του Υπευθύνου της Μονάδας μας, Καθηγητή Γεώργιου Χρούσου. Σε πρόσφατο αφιέρωμα της εφημερίδας «Πρώτο Θέμα», ο Δρ Χρούσος συγκαταλέγεται ανάμεσα στους έντεκα Έλληνες επιστήμονες που στελεχώνουν την παγκόσμια ελίτ των ερευνητών, με το έργο τους να αναγνωρίζεται από κορυφαία ιδρύματα του πλανήτη, από το Στάνφορντ και το Κολούμπια μέχρι το CERN.

Ο Καθηγητής Γεώργιος Χρούσος, Ομότιμος Καθηγητής Παιδιατρικής και Ενδοκρινολογίας του ΕΚΠΑ, Κάτοχος της Έδρας UNESCO στην Εφηβική Υγεία και Ιατρική, Διευθυντής του Ερευνητικού Πανεπιστημιακού Ινστιτούτου Υγείας Μητέρας-Παιδιού και Ιατρικής Ακρίβειας, καθώς και Πρόεδρος του Ελληνικού Ινστιτούτου Παστέρ, αποτελεί έναν ζωντανό θρύλο της παγκόσμιας ιατρικής κοινότητας.

Το ερευνητικό έργο του Δρ. Χρούσου έχει αλλάξει ριζικά τον τρόπο με τον οποίο η παγκόσμια επιστήμη αντιλαμβάνεται τις επιδράσεις του στρες στον ανθρώπινο οργανισμό. Οι πρωτοποριακές του μελέτες έχουν διαφωτίσει τους μηχανισμούς του στρες σε συμπεριφορικό, νευροενδοκρινικό, κυτταρικό και μοριακό επίπεδο, ενώ παράλληλα η συνεισφορά του στην κατανόηση της ανθρώπινης ανάπτυξης, και ιδιαίτερα της εφηβείας, παραμένει ανεκτίμητη.

Σύμφωνα με τα στοιχεία του Institute of Scientific Information, ο κ. Χρούσος:

  • Συμπεριλαμβάνεται σταθερά στους 100 πλέον μνημονευόμενους ιατρούς στον κόσμο στα πεδία της Κλινικής Ιατρικής, της Βιολογίας και της Βιοχημείας.
  • Είναι ο πλέον αναφερόμενος παιδίατρος και ενδοκρινολόγος διεθνώς.
  • Αποτελεί τον πρώτο σε αναφορές Έλληνα ιατρό που υπηρέτησε και εργάστηκε στην Ελλάδα.

Με h-index 209, 2.060 δημοσιευμένες εργασίες και την επιμέλεια 29 βιβλίων, ο Καθηγητής κατατάσσεται στην έγκριτη πλατφόρμα Research.com στην 117η θέση παγκοσμίως στην κατηγορία Iατρική, διατηρώντας παράλληλα την 1η θέση στην Ελλάδα τόσο στην κατηγορία Ιατρική όσο και στην κατηγορία Κορυφαίοι Επιστήμονες.

Για όλους εμάς στην Ενδοκρινολογική Μονάδα του ΕΚΠΑ, η παρουσία, η καθοδήγηση και το όραμα του Καθηγητή Γεώργιου Χρούσου αποτελούν καθημερινή πηγή έμπνευσης και ύψιστη δέσμευση. Η διάκρισή του αυτή δεν τιμά μόνο τον ίδιο και το Πανεπιστήμιό μας, αλλά τοποθετεί την ελληνική ιατρική έρευνα στην κορυφή του παγκόσμιου χάρτη.

Συνεχίζουμε με το ίδιο πάθος, ακολουθώντας τα βήματα του δασκάλου και διευθυντή μας, με στόχο την παροχή υψηλού επιπέδου υπηρεσιών υγείας και την προαγωγή της επιστημονικής γνώσης προς όφελος των ασθενών μας.

Θερμά συγχαρητήρια στον Καθηγητή μας!

Διαβάστε τις σχετικές δημοσιεύσεις στον Τύπο στους ακόλουθους συνδέσμους: 11 Greek scientists named among world’s top researchers και Πρώτο Θέμα – Έντεκα Έλληνες στην παγκόσμια ελίτ των ερευνητών

Οι αρχαίοι Έλληνες και οι Ρωμαίοι τιμούσαν τη μητέρα

/in /by

Οι αρχαίοι Έλληνες τιμούσαν τη μητέρα πολλούς αιώνες πριν καθιερωθεί η σύγχρονη Γιορτή της Μητέρας στη Δύση. Η Γαία, η θεότητα της Γης και της φύσης, θεωρούνταν η πρωταρχική μητέρα όλων των όντων και λατρευόταν ως η πηγή της ζωής. Από τη Γαία γεννήθηκαν θεότητες της θάλασσας, του ουρανού και οι Τιτάνες.

Αργότερα, η λατρεία της μητέρας συνδέθηκε με τη Ρέα, κόρη της Γαίας και μητέρα των Ολύμπιων θεών. Οι αρχαίοι Έλληνες διοργάνωναν ανοιξιάτικες γιορτές προς τιμήν της Ρέας, της θεάς της γονιμότητας και της φύσης. Η Ρέα αποκαλούνταν συχνά «Μητέρα Θεών» και υπήρχαν ναοί αφιερωμένοι σε αυτήν στην Αττική, την Αρκαδία, την Κόρινθο και την Αθήνα. Κέντρο της λατρείας της θεωρούνταν η Κρήτη και ιδιαίτερα το όρος Ίδη, τόπος γέννησης του Δία σύμφωνα με τη μυθολογία.

Και οι αρχαίοι Ρωμαίοι επίσης τιμούσαν τη μητέρα μέσω της γιορτής «Ιλάρια» προς τιμήν της θεάς Κυβέλης. Στη χριστιανική Ελλάδα, η μητέρα συνδέθηκε αργότερα με την εορτή της Υπαπαντής στις 2 Φεβρουαρίου, όταν η Παναγία παρουσίασε τον Ιησού στον Ναό. Ωστόσο, από τη δεκαετία του 1960 οι Έλληνες άρχισαν να γιορτάζουν τη μητέρα τη δεύτερη Κυριακή του Μαΐου, όπως συμβαίνει και στις περισσότερες δυτικές χώρες.

Η σύγχρονη Γιορτή της Μητέρας καθιερώθηκε τον 20ό αιώνα στις Ηνωμένες Πολιτείες. Γυναίκες όπως η Ann Maria Reeves Jarvis και η Julia Ward Howe οργάνωσαν συγκεντρώσεις και κινήματα που συνέδεσαν τη μητρότητα με την ειρήνη, τη φροντίδα και την κοινωνική συνοχή. Σήμερα, η ημέρα αυτή αποτελεί μια παγκόσμια ευκαιρία έκφρασης αγάπης και ευγνωμοσύνης προς τις μητέρες.

Μια αρχαία ελληνική ευχή της μητέρας προς το παιδί της συνδέεται θαυμάσια με το προηγούμενο κείμενο για τη Γιορτή της Μητέρας, διότι αποκαλύπτει ότι ο σεβασμός προς τη μητρότητα στην ελληνική παράδοση δεν ήταν μόνο θρησκευτικός ή κοινωνικός, αλλά και βαθιά γλωσσικός, πολιτισμικός και συναισθηματικός. Ως παράδειγμα παρουσιάζεται μια αρχαία ελληνική ευχή μητέρας προς τον γιο της, η οποία αποτελείται αποκλειστικά από φωνήεντα, χωρίς ούτε ένα σύμφωνο:

«ΟΙΑ ΗΩ Ω ΥΙΕ ΑΕΙ ΕΙ»

που σημαίνει:

«Σαν την αυγή, παιδί μου, να είσαι πάντα!»

Η φράση αποτελείται από έξι λέξεις, δεκατέσσερα φωνήεντα και εκφράζει με ποιητικό τρόπο την τρυφερότητα, την ελπίδα και την ευχή της μητέρας για το παιδί της. Η μητέρα εύχεται ο γιος της να είναι πάντοτε φωτεινός, λαμπερός και γεμάτος ζωή όπως η αυγή. Πρόκειται για ένα μοναδικό παράδειγμα της μουσικότητας και της δύναμης της ελληνικής γλώσσας.

Αυτή η αναφορά συμπληρώνει την εικόνα: η μητέρα στην ελληνική παράδοση δεν ήταν μόνο ιερό σύμβολο της φύσης και της ζωής, αλλά και φορέας λόγου, παιδείας, στοργής και ευχής. Από τη λατρεία της «Μητέρας των Θεών» στην αρχαιότητα μέχρι την απλή αλλά συγκινητική ευχή «ΟΙΑ ΗΩ Ω ΥΙΕ ΑΕΙ ΕΙ», διακρίνουμε μια αδιάσπαστη πολιτισμική συνέχεια. Η ελληνική σκέψη συνέδεσε τη μητρότητα όχι μόνο με τη βιολογική γέννηση, αλλά και με τη μετάδοση φωτός, ήθους, γλώσσας και πολιτισμού στις επόμενες γενιές.

Έτσι, η σύγχρονη Γιορτή της Μητέρας αποκτά βαθύτερο ελληνικό νόημα: δεν αποτελεί μόνο μια ημέρα ευγνωμοσύνης, αλλά και μια υπενθύμιση ότι ο ελληνικός πολιτισμός, από την αρχαιότητα έως σήμερα, αντιμετώπιζε τη μητέρα ως την πρώτη παιδαγωγό, προστάτιδα και πηγή ζωής και ανθρωπιάς.

*Γράφει ο Γεώργιος Χρούσος, Ακαδημαϊκός, ομότιμος καθηγητής Παιδιατρικής και Ενδοκρινολογίας ΕΚΠΑ, επικεφαλής της Έδρας UNESCO Εφηβικής Υγείας και Ιατρικής της Ιατρικής Σχολής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών.

 

Εκλογή του Καθηγητή Γεωργίου Χρούσου ως Τακτικού Μέλους της Ευρωπαϊκής Ακαδημίας Επιστημών και Τεχνών

/in /by

Με ιδιαίτερη τιμή ανακοινώνουμε την εκλογή του διακεκριμένου Καθηγητή του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, κ. Γεωργίου Χρούσου, ως τακτικού μέλους (Ordinary Member) της Ευρωπαϊκής Ακαδημίας Επιστημών και Τεχνών (Academia Scientiarum et Artium Europaea). Ο Καθηγητής κ. Χρούσος εξελέγη στην Τάξη ΙΙ – Ιατρική (Class II – Medicine), κατόπιν πρότασης του Καθηγητή κ. Ιωάννη Ιωαννίδη, η οποία έγινε ομόφωνα δεκτή από τη Σύγκλητο της Ακαδημίας στις 23 Απριλίου 2026.

Η Ευρωπαϊκή Ακαδημία Επιστημών και Τεχνών, με έδρα το Σάλτσμπουργκ της Αυστρίας, αποτελεί έναν από τους πλέον αναγνωρισμένους επιστημονικούς οργανισμούς παγκοσμίως. Στους κόλπους της συγκεντρώνει περίπου 1.900 κορυφαίους επιστήμονες και καλλιτέχνες, μεταξύ των οποίων συγκαταλέγονται 29 κάτοχοι βραβείου Nobel. Η αποστολή της Ακαδημίας επικεντρώνεται στην:

  • Προώθηση της διεπιστημονικής συνεργασίας μεταξύ διακεκριμένων επιστημόνων, καλλιτεχνών και εκπροσώπων της διακυβέρνησης
  • Ανάλυση σημαντικών κοινωνικών προκλήσεων και στην επίλυση σύνθετων ζητημάτων για το μέλλον της Ευρώπης
  • Προαγωγή της ανεκτικότητας μέσω του ετήσιου Βραβείου Ανεκτικότητας (Tolerance Prize).

Η επίσημη τελετή υποδοχής των νέων μελών θα πραγματοποιηθεί κατά την εορταστική συνεδρία (Festive Session) της Ακαδημίας στις 5 και 6 Μαρτίου 2027 στο Σάλτσμπουργκ.
Η εκλογή αυτή αποτελεί μια σπουδαία αναγνώριση του διεθνούς κύρους και της επιστημονικής προσφοράς του Καθηγητή κ. Χρούσου, ενισχύοντας την παρουσία της ελληνικής ακαδημαϊκής κοινότητας στο υψηλότερο ευρωπαϊκό επίπεδο.

Υγεία για Όλους: Μεγάλη δράση προληπτικών εξετάσεων στην Τήνο

/in /by

Στις 18 &19/04.2026, πραγματοποιήθηκε Ολοκληρωμένη Ιατρική Παρέμβαση προληπτικών εξετάσεων, στους κατοίκους του Δήμου Τήνου- Κ.Υ. Τήνου.

Σε συνεργασία: Mε την 2η Υ.ΠΕ., τον Δήμο Τήνου, την Α’ Νευρολογική κλινική ΕΚΠΑ του Νοσοκομείου «Αιγινήτειο», το Ενδοκρινολογικό τμήμα του ΕΚΠΑ, την

Οφθαλμολογική κλινική του Γ.Ν. Πατρών «Ο Άγιος Ανδρέας», το Θεραπευτήριο Doctors hospital, το Κέντρο Υγείας Τήνου, το Κέντρο Κοινότητας του Δήμου.

Eξετάστηκαν: 207 ενήλικες, έφηβοι και παιδιά.

➢ Καρδιολογικός έλεγχος: Με τη χρήση φορητού ηλεκτροκαρδιογράφου και υπερηχογράφου- Εξετάστηκαν 37 ενήλικες, έφηβοι και παιδιά.

➢ Πλήρης Οφθαλμολογικός έλεγχος- Εξετάστηκαν 53 ενήλικες, έφηβοι και παιδιά.

➢ Ενδοκρινολογικός έλεγχος: Εξετάστηκαν 48 ενήλικες, έφηβοι και παιδιά.

➢ Νευρολογική – Νευροψυχιατρική εκτίμηση- Εξετάστηκαν 23 ενήλικες.

➢ Δερματολογικός έλεγχος- Εξετάστηκαν 46 ενήλικες, έφηβοι και παιδιά.